Lasius flavus (podziemnica zwyczajna)

Wprowadzenie do Lasius flavus

Lasius flavus, czyli hurtnica żółta, większość czasu spędza pod ziemią. Mrówki te wolą nie wychodzić na otwartą przestrzeń, gdzie są narażone na bezpośrednie działanie słońca i drapieżników. Są natomiast świetnie przystosowane do życia pod powierzchnią. W swoich małych tunelach polują na owady. Są bardzo płochliwe i łagodne, a także mają tendencję do hodowania podziemnych mszyc.

Wygląd Lasius flavus

Robotnica: Długość 2-4,5 mm. Kolor waha się od brązowo-żółtego do jasnożółtego. Nogi i ciało są stosunkowo owłosione, a włoski układają się zgodnie z kształtem ciała. Głowa jest skąpiej owłosiona i ma małe oczy. Włoski są długie i odstające na wierzchniej części odwłoka oraz na środkowym segmencie ciała (to cecha odróżniająca ten gatunek od bardzo podobnej Lasius bicornis. Lasius flavus nie posiada takich włosków na pierwszej części odwłoka, czyli pomostku). Górna część środkowego segmentu jest szersza niż dolne partie. Mrówki te wydzielają słaby zapach cytrusów, wyczuwalny dla ludzi. Rzadka Lasius carniolicus jest jednym z gatunków Lasius o najsilniejszym cytrusowym zapachu. Robotnice Lasius flavus mogą różnić się wielkością w zależności od klimatu. W północnych częściach swojego obszaru występowania (na przykład w Skandynawii) robotnice wykazują znacznie większą różnorodność rozmiarów między sobą. W częściach południowych robotnice flavus są bardziej zbliżone rozmiarem.

Królowa: Długość 7-9 mm. W porównaniu z żółtymi robotnicami, królowa jest bardziej brązowa (odcień waha się od jasnego do ciemnego brązu, ale spód ciała jest zawsze jaśniejszy). Owłosienie takie samo jak u robotnic. Głowa jest wyraźnie cieńsza niż reszta przedniej części ciała. Oczy są porośnięte licznymi, krótkimi włoskami.

Samiec: Długość 3-4 mm. Ciemniejszy od królowej, o ubarwieniu bardziej czarno-brązowym lub ciemnobrązowym. Brak włosków na długim, wewnętrznym segmencie czułków. Podobnie jak u królowej, głowa jest cieńsza niż przednia część ciała.

Typowe gniazdo Lasius flavus. Dyskretnie usytuowane w trawie. Zdjęcie: Antkeepers

Rozmieszczenie

Występują na całym świecie. Od północnych części Afryki na południu po północne części Europy. Spotykane również w całej Azji. Jest to jeden z najpospolitszych gatunków mrówek w Europie.

Rójka

Gody Lasius flavus odbywają się często pod koniec lipca lub w pierwszej połowie sierpnia. Robotnice pomagają młodym królowym i samcom wydostać się z gniazda i odlecieć. Królowe często kopulują z więcej niż jednym samcem.

Siedlisko i gniazda Lasius flavus

Mogą gniazdować razem z Lasius niger, Myrmica sp. oraz Formica fusca. Często zakładają gniazda na obrzeżach lasów i na otwartych terenach. Lubią też osiedlać się w zagajnikach i na łąkach. Większe gniazda często przyjmują kształt kopców porośniętych trawą. Lasius flavus są ekspertami w budowaniu podziemnych systemów tuneli. Gniazdo może liczyć nawet 10 000 robotnic, ale w bardzo sprzyjających warunkach można spotkać kolonie liczące do 100 000 robotnic. Wygląda na to, że Lasius flavus preferuje miejsca nieosłonięte od słońca. Najczęściej gniazdują na południowych lub zachodnich stokach. Jeśli nie, starają się ukształtować gniazdo tak, aby było nachylone w tym kierunku, by uzyskać maksymalną ilość ciepła ze słońca. Wejścia do ich gniazd są często małe i trudne do zauważenia, a czasami całkowicie zakryte.

Długość życia

Długość życia robotnic nie jest znana. Królowe badane w laboratoriach żyją średnio 18 lat, z rekordem wynoszącym 22,5 roku.

Kasty

System kastowy u gatunku Lasius flavus jest silnie uzależniony od wieku robotnicy. Najmłodsze pozostają w gnieździe, opiekując się potomstwem i królową. W międzyczasie ich starsze siostry zajmują się utrzymaniem gniazda oraz poszukiwaniem pożywienia i zapasów.

Lasius flavus – od jaja do mrówki

Proces od jaja do mrówki wygląda niemal tak samo jak u Lasius niger. W pełni rozwinięta robotnica pojawia się po około 8-9 tygodniach. Larwy Lasius flavus przędą kokony.

Zachowanie

Lasius flavus spędza większość czasu w ziemi. Są płochliwe i rzadko wychodzą na zewnątrz lub są widoczne w ciągu dnia. Zamiast tego są dobrze przystosowane do życia pod powierzchnią, przez co mają bardzo małe oczy. W tunelach gniazda polują na małe owady, ale także hodują mszyce, które żerują na systemach korzeniowych. Mszyce są cenne dla mrówek, ponieważ dostarczają słodkiej wydzieliny, którą mrówki piją. W zamian mrówki dobrze się nimi opiekują i chronią je. Gdy korzenie, na których żerują mszyce, zaczynają obumierać, mrówki po prostu przenoszą „stado” w nowe miejsce wewnątrz gniazda.

Lasius flavus jest gatunkiem w pełni klasztornym, zdolnym do tworzenia nowych społeczeństw przez pojedynczą królową. Bardzo powszechne jest jednak gromadzenie się królowych w tzw. pleometrozę, czyli wielokrotne zakładanie kolonii. Po pewnym czasie królowe walczą ze sobą na śmierć i życie, aż zazwyczaj pozostaje tylko jedna, która włada kolonią. Jeśli kolonie mają więcej niż jedną królową, często żyją one odizolowane od siebie w gnieździe.

Pasożyty

Larwy motyli z plemienia Polyommatini (m.in. Lysandra coridon) wykorzystują gniazda i robotnice Lasius flavus na swoją korzyść. Robotnice delikatnie opiekują się larwami i przykrywają je ziemią. Powodem tego jest fakt, że larwy produkują słodki nektar, który mrówki zjadają (bardzo podobnie jak w przypadku ich relacji z mszycami).

Hodowla

Lasius flavus to gatunek łatwy w domowej hodowli. Szybko zwiększa swoją liczebność, zwłaszcza przy obecności kilku królowych. Można je trzymać w formikarium bez areny lub z bardzo małą areną, ze względu na ich zamiłowanie do życia podziemnego. W porównaniu z Lasius niger rzadko próbują wydostać się z formikarium. Pamiętaj, są bardzo płochliwe!