Wprowadzenie do Camponotus herculeanus
Jedną z bardziej znanych mrówek gmachówek jest Camponotus herculeanus. Jest to również jeden z największych gatunków mrówek na świecie. Nazwa zwyczajowa „mrówka herkulesowa” nie jest zbyt zaskakująca, biorąc pod uwagę jej rozmiar i silne żuwaczki. Camponotus herculeanus chętnie gnieździ się zarówno w drzewach, butwiejącym drewnie, jak i w ścianach naszych domów.
Wygląd Camponotus herculeanus
Robotnica: Długość 5-12 mm. Gatunek ten jest bardzo ciemny, ale robotnice mają wyraźnie czerwonawy środkowy segment oraz czerwone nogi. Mają wiele włosków, a odwłok jest częścią ciała, na której jest ich najwięcej. Są one ułożone w grupy i tworzą coś, co przypomina rzęsy na końcu każdej tylnej płytki odwłoka. Niełatwo jest odróżnić robotnice Camponotus herculeanus od robotnic blisko spokrewnionego gatunku Camponotus ligniperda. Tym, co je jednak odróżnia, jest czerwony obszar na początku odwłoka. Mrówki herkulesowe mają bardzo małą czerwoną „kropkę”, podczas gdy ligniperda mają znacznie wyraźniejszy czerwony obszar. Podobnie jak królowa, robotnice mają silne żuwaczki zdolne do drążenia w twardych materiałach, takich jak drewno.
Królowa: Długość 14-17 mm. Kolor jest znacznie ciemniejszy niż u robotnic, z czarnym i brązowym odcieniem. Boki ciała i nogi mają przezroczysty czerwono-brązowy kolor. Włoski nie różnią się zbytnio od tych u robotnic.
Samiec: Długość 7-11 mm. Cieńsze ciało niż u królowych. Samce są bardzo trudne do odróżnienia od samców Camponotus ligniperda. Ale jeśli przyjrzeć się bliżej, widać, że mrówki Camponotus herculeanus mają nieco więcej i grubszych włosków, a także nieco jaśniejszy kolor skrzydeł. (1)
Występowanie
Ta mrówka gmachówka występuje na dużych obszarach świata. Od północnej Palearktyki po Europę Środkową i na wschód aż po południową Syberię. W południowych częściach obszaru swojego występowania gatunek ten spotykany jest tylko znacznie wyżej nad poziomem morza niż w częściach północnych. Camponotus herculeanus, podobnie jak inne gatunki Camponotus, nie występuje ani w Islandii, ani na Wyspach Brytyjskich. Co dość osobliwe.
Loty godowe
Nowe królowe i samce wykluwają się późnym latem. Ponieważ sezon godowy już się skończył, spędzają zimę w gnieździe, czekając na wiosnę. Wczesne lato to czas, kiedy rozpoczynają się ich loty godowe, od końca maja do początku lipca. Mrówka gmachówka Camponotus herculeanus ma tendencję do latania późnym popołudniem i wieczorem. (4)
Siedliska i gniazda Camponotus herculeanus
Naturalnym miejscem gniazdowania mrówek herkulesowych nie są ściany budynków. Gatunek ten jest oczywiście o wiele, wiele starszy niż nasze ludzkie osady. Ale obecnie nie ma nic przeciwko budowaniu swoich kolonii w zewnętrznych częściach naszych budynków. Ich naturalnym środowiskiem są lasy, nawet te bardzo gęste (co jest nietypowe dla mrówek północnych). Mają tendencję do gniazdowania w butwiejącym lub żywym drewnie, takim jak drzewa lub pniaki. Swoimi silnymi żuwaczkami mrówki gmachówki przekopują się przez materiał i drążą w nim tunele i komory. Lubią osiedlać się w lasach iglastych. Camponotus herculeanus potrafi budować „długie” gniazda. Ich tunele mogą sięgać nawet 10 metrów w górę drzewa. Budują również swoje mrowiska w pniakach lub butwiejącym drewnie, łącząc kilka struktur podziemnymi tunelami.
Długość życia
Uważa się, że długość życia królowej wynosi około 10-15 lat.
Camponotus herculeanus – od jaja do mrówki
Od jaja do mrówki: 8-10 tygodni. (choć nie jest to do końca jasne, patrz poniżej)
Niektóre liczby, które były zgłaszane w internecie, nie sumują się do podanego wcześniej harmonogramu 8-10 tygodni: Jajo do larwy: 10-16 dni. Larwa do poczwarki: 10-14 dni. Poczwarka do dorosłego osobnika: 10-24 dni. Jeśli posiadasz informacje na ten temat, prosimy o kontakt.
Kolonie mrówek gmachówek rozwijają się powoli. Proces od jaja do mrówki trwa znacznie dłużej niż u niektórych innych gatunków, takich jak Formica. Tempo rozwoju procesu od jaja do mrówki silnie zależy od temperatury w gnieździe.
Kasty
Kasty Camponotus herculeanus są ściśle powiązane z wiekiem poszczególnej mrówki (typowa polietyzm wiekowy). Młode mrówki pozostają w gnieździe i opiekują się potomstwem oraz królowymi, podczas gdy ich starsze siostry wychodzą na zewnątrz, aby zdobywać pożywienie, zbierać materiały budowlane i bronić kolonii przed wrogami. Przeczytaj więcej o kastach tutaj: Mrówki | Systemy kastowe w społecznościach mrówek
Zachowanie
Camponotus herculeanus to jedna z naprawdę dużych mrówek na świecie. Jednocześnie jest też jedną z bardziej dyskretnych. Mimo że od czasu do czasu osiedlają się w zewnętrznych częściach domów, rzadko są zauważane przez nas, ludzi. Niestety, nierzadko zdarza się, że ich gniazda niszczą mienie, co z kolei kosztuje właścicieli mnóstwo pieniędzy. (2) Bardzo interesującą cechą tego gatunku jest to, że czasami używają dźwięku do komunikacji. Robotnice uderzają w drewniane powierzchnie gniazda, aby ostrzec resztę kolonii. Dźwięk może przemieszczać się na odległość do 20 centymetrów i informuje pobliskich członków kolonii o zagrożeniu lub innym zdarzeniu. (3)
Hodowla
Camponotus herculeanus jest łatwy w hodowli w domu. Wymagają jedynie odrobiny cierpliwości, ponieważ ich rozwój nie jest tak szybki jak u innych gatunków. Są za to dużymi i imponującymi mrówkami. Ich formikarium powinno być wykonane z mocnego materiału, w którym nie mogą wydrążyć tuneli, aby się wydostać. Preferowane jest szkło, twardy plastik lub tym podobne. Dlaczego nie umieścić kawałka drewna za szybą i nie obserwować, jak go drążą?
Informacje o Camponotus herculeanus:
Typ: Stawonogi
Podtyp: Sześcionogi
Rząd: Błonkówki
Nadrodzina: Vespoidea
Rodzina: Formicidae
Podrodzina: Formicinae
Plemię: Camponitini
Rodzaj: Camponotus
Nazewnictwo: Camponotus herculeanus (Linnaeus, 1758)
Wymowa: [Kamponótus herkuleánus]
Etymologia: Herculeanus = Herkules (łac.) z przyrostkiem -anus (łac.). Wywodzi się od wielkiego i silnego półboga Herkulesa z mitologii greckiej
Nazwa zwyczajowa: Gmachówka herculeana
–
Bibliografia
1. Per Douwes, Johan Abenius, Björn Cederberg, Urban Wahlstedt (2012) Nationalnyckeln ”Steklar: Myror-getingar. Hymenoptera: Formicidae-Vespidae” s. 136-137
2. Per Douwes, Johan Abenius, Björn Cederberg, Urban Wahlstedt (2012) Nationalnyckeln ”Steklar: Myror-getingar. Hymenoptera: Formicidae-Vespidae” s. 136
3. Bert Holldobler & Edward O. Wilson (1990) ”The Ants” s. 256
4. Per Douwes, Johan Abenius, Björn Cederberg, Urban Wahlstedt (2012) Nationalnyckeln ”Steklar: Myror-getingar. Hymenoptera: Formicidae-Vespidae” s. 137
