Mrowiska

Wprowadzenie do mrowisk

Domy mrówek mogą bardzo różnić się od siebie wyglądem. Konkretne gatunki mrówek mają specyficzne mrowiska, które różnią się sposobem konstrukcji. Niektóre wolą zamknięte przestrzenie w ziemi, podczas gdy inne budują swoje domy w koronach drzew.

Patrząc na sprawę szerzej, szybko zdajemy sobie sprawę, że mrówki preferują ciepło zamiast zimna. Tropikalne regiony naszej planety roją się od gatunków mrówek, a im bliżej biegunów, tym mniej mrówek można spotkać. To zamiłowanie do ciepła jest jednym z powodów, dla których w regionach o klimacie umiarkowanym mrowiska często budowane są pod kamieniami lub innymi obiektami generującymi ciepło. Mrówki lubią, gdy temperatura przekracza 20°C, a ich potomstwo woli jeszcze wyższe temperatury, aby zoptymalizować tempo wzrostu.

Większość ludzi prawdopodobnie opisałaby mrowisko jako klasyczny kopiec; hałdę materiału leśnego zbudowaną przez mrówki leśne (na przykład mrówkę rudą, Formica rufa). Wielka kopuła z ziemi, gałązek, igieł, żywicy, liści i drobnych kawałków węgla drzewnego. Wszystko, co potrzebne, aby uczynić kopułę nieprzeniknioną dla wrogów i warunków pogodowych. Aby mrowisko funkcjonowało, musi zostać spełnionych kilka wymogów. Między innymi są to:

Ochrona mrówek wewnątrz gniazda
Odprowadzanie wody deszczowej
Pozyskiwanie ciepła ze słońca
Zatrzymywanie ciepła po zachodzie słońca

A mrówki robią to wszystko znakomicie. Jednak duże, wypełnione igliwiem mrowisko nie jest najpowszechniejsze. Wręcz przeciwnie. Tylko 16 z 81 skandynawskich gatunków buduje takie kopce, co wiele mówi o różnorodności innych sposobów wytwarzania ciepła i zapewniania ochrony.

Kolonia mrówek z rodzaju Azteca zbudowała swoje gniazdo w roślinie Cordia nodosa. Mrówki i roślina żyją w symbiozie. A właściwie mrówki mieszkają w roślinie, chronione przed wrogami, zapewniając roślinie ochronę przed pasożytami i drapieżnikami. Zdjęcie: Alex Wild.

Różne rodzaje mrowisk

Wiele gatunków zamiast tego kopie głęboko pod powierzchnią ziemi. Klasyczny kopiec naturalnie posiada takie same systemy komór pod ziemią, jak gniazdo ziemne, ale inne gatunki trzymają tam całą swoją kolonię. Na przykład hurtnica czarna (Lasius niger). Nie buduje ona kopców, lecz konstruuje gniazdo ziemne w kontakcie z obiektem absorbującym ciepło (głównie kamieniami). Pod takim obiektem w ciągu dnia przebywają larwy, poczwarki i królowa. Ciepło pomaga im się rozwijać. To wsparcie dla potomstwa i królowej ma ogromne znaczenie w zdominowanym przez konkurencję świecie mrówek. Dzięki obiektowi generującemu ciepło mrówki mogą rozpocząć swoją aktywność wcześniej wiosną i utrzymać ją dłużej, gdy nadchodzi jesień. W pewnym sensie mrówki używały „grzejników” setki milionów lat przed tym, zanim pojawiła się ludzkość.

Gipsowy odlew mrowiska mrówki z rodzaju Pogonomyrmex badius z Florydy. Zdjęcie: Shaners Becker

–

Bibliografia

1. Per Douwes, Johan Abenius, Björn Cederberg, Urban Wahlstedt (2012) Nationalnyckeln „Steklar: Myror-getingar. Hymenoptera: Formicidae-Vespidae” (w języku szwedzkim)

2. Bert Holldobler & Edward O. Wilson (1990) „The Ants“