Mierenterritoria

In het zuiden van de VS is er een goed voorbeeld van de territoriale conflicten tussen mieren. Deze zaak draait om Solenopsis invicta (vuurmieren) en Pheidole dentata (bosmieren). De vuurmier is geïmporteerd, terwijl de bosmier van nature in het gebied voorkomt. Wanneer men ze vergelijkt, ontdekt men al snel dat de Pheidole geen schijn van kans maakt. De Solenopsis-kolonies kunnen wel honderd keer groter worden dan zij, en ze zijn dodelijke vijanden. Maar desondanks gedijen beide soorten in de regio. Hoe kan dat?

De Pheidole, hoewel kleiner in aantal, hebben een geheim wapen: een soldatenkaste. De soldaten hebben enorme koppen met gigantische kaken en werken als een uitstekende verdediging tegen binnendringende vijandelijke mieren. Zij zijn de speciale eenheden van de kolonie – hun supermieren. Ze maken ongeveer 10% van de kolonie uit en gebruiken hun kaken om vijandelijke poten, koppen en lichamen af te snijden.

Terwijl de soldaten rond het nest hangen, zijn de gewone werksters bezig de territoria te verkennen op zoek naar nieuwe voedselbronnen of tekenen van vijanden – meestal vuurmieren. Wanneer een Pheidole-werkster een werkster van een Solenopsis-kolonie tegenkomt, valt de eerste de tweede aan. Niet om te doden, maar om een geurmonster te verzamelen. Wanneer dit is gelukt, rent de werkster terug naar haar eigen Pheidole-kolonie, terwijl ze iedereen alarmeert met waarschuwingsferomonen: "er is een vijand in de buurt!". Ze informeert voorbijgangers over de dreiging door het geurmonster van de vijand te combineren met haar eigen waarschuwingsgeur. Op deze manier groeperen de Pheidole-werksters zich snel om de vijand te doden. Binnen enkele minuten is deze gevonden en geëlimineerd. Deze snelle reactiewijze is enorm belangrijk voor de overleving van de Pheidole. Als de vuurmier vrij zou zijn om te gaan, zou deze snel terugkeren naar huis en een leger meebrengen. Als dat gebeurt, zijn de Pheidoles gedoemd. Daarom is de strategie van het patrouilleren van territoria een uiterst belangrijke taak voor de overleving van deze soort.

Als vuurmieren ontsnappen aan de effectieve verdediging van de bosmieren en naar huis terugkeren om hun coördinaten door te geven, wordt er een aanval ingezet. De Solenopsis zal zich als een lopend vuurtje over de territoria van de Pheidole verspreiden en alles op hun weg doden. Met behulp van zuur in hun achterlijf doden ze gemakkelijk de werksters en kunnen ze zelfs de soldaten aan. De werksters van Pheidole dentata kunnen worden vergeleken met de krijgers van het oude Sparta. Ondanks dat de Solenopsis de overhand heeft, zullen ze vechten tot de laatste man (of vrouw in dit geval). Ze zijn geprogrammeerd om de kolonie te verdedigen en zullen tot de dood vechten. Wanneer de vuurmieren de kolonie hebben omsingeld, zal de activiteit in het nest toenemen. Plotseling zal het nest exploderen van de werksters die in paniek rondrennen – proberend te ontsnappen aan het slagveld. Ze dragen wat ze kunnen en proberen het broed te redden. Deze situatie komt niet erg vaak voor in de mierenwereld, omdat het ieder voor zich is. Zelfs de koningin vlucht alleen.

Wanneer de vuurmieren hebben gewonnen en de plek hebben verlaten, zullen de overlevenden van de bosmieren terugkeren. Na een paar maanden zal het nest weer normaal zijn, alsof er nooit een invasie heeft plaatsgevonden. De Pheidole zullen hun gevallen zusters niet wreken, maar gewoon doorgaan en proberen het beste van hun leven te maken. Een geweldig voorbeeld van hoe mens en mier kunnen verschillen. (2)

–